Tây Thiên hùng vĩ, linh thiêng, xứng tầm di tích quốc gia đặc biệt

17/03/2022

Vĩnh Phúc là vùng đất cổ có vị trí địa chính trị, địa văn hóa rất quan trọng trong suốt quá trình hình thành và phát triển của dân tộc. Nhân dân Vĩnh Phúc đã tạo nên một kho tàng di sản văn hóa đa dạng về nhiều loại hình, có giá trị to lớn về nhiều mặt, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam, trong đó tiêu biểu nhất là quần thể di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Tây Thiên.

Chốn linh thiêng, niềm tự hào của người dân Vĩnh Phúc

Ngày 23/12/2015, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 2367/QĐ-TTg xếp hạng Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Tây Thiên thuộc thị trấn Đại Đình, huyện Tam Đảo là di tích quốc gia đặc biệt. Sau đó, ngày 14/01/2020, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký Quyết định số 176/QĐ-BVHTTDL công nhận tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Hai di sản văn hóa đặc biệt này không chỉ là niềm vinh dự, tự hào đối với nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc mà còn đưa Tây Thiên trở thành trung tâm văn hóa, tôn giáo tín ngưỡng, du lịch hàng đầu của Việt Nam.

Cảnh đẹp núi rừng Tây Thiên nên thơ, hùng vĩ

Tây Thiên nằm trong thung lũng lòng chảo của sơn hệ Tam Đảo, có độ cao từ 54m đến 1.100m so với mực nước biển, phạm vi phân bố khoảng 11km(dài 11km, rộng 1km). Nơi đây hội tụ đủ các thành phần, yếu tố tự nhiên như cây, suối, thác, cảnh quan, động vật quý hiếm và đặc hữu hiện còn giá trị rất lớn và có đặc trưng riêng biệt, góp phần làm nên sự quyến rũ, nét đặc sắc cho vùng núi rừng Tây Thiên.

Tây Thiên không chỉ là một vùng sinh thái thắng cảnh thiên nhiên trời phú, mà nơi đây còn gắn với những bước đi đầu tiên của người Việt trên con đường tiến xuống khai thác vùng châu thổ. Tây Thiên còn là một điểm sáng mang tính khởi đầu của sự dung hội giữa Phật giáo có yếu tố nguyên sơ đầy chất trí tuệ với tín ngưỡng dân gian thông qua vị anh hùng văn hoá (từ thời tiền, sơ sử) là Thánh/Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu, cùng sự đắp bồi của lịch sử và một số dòng tín ngưỡng khác thuộc quá trình phát triển của xã hội mà dệt thành một trong những bản trường ca giao hưởng đa sắc màu khá điển hình của di sản văn hoá Việt Nam.

 Tượng thờ Quốc mẫu Tây Thiên

Ở Tây Thiên, tín ngưỡng thờ Mẫu và Phật giáo hòa quyện vào nhau tạo thành một bầu không khí thanh tịnh, linh thiêng ít nơi nào có được. Vì vậy, những người hành hương tới đây luôn tin rằng những nguyện ước của mình sẽ được chứng tâm và thành hiện thực. Tục thờ mẫu có rất nhiều tại các làng xã của Vĩnh Phúc với 50 di tích. Riêng thị trấn Đại Đình có 5 điểm thờ Quốc mẫu linh thiêng. Hằng năm, hàng ngàn du khách không ngại đường xa, vượt núi trèo đèo lên dâng hương kính Mẫu để mong được hưởng sự chở che của Quốc Mẫu Tây Thiên.

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên được người dân thực hành thông qua các nghi lễ, lễ hội tại các di tích thờ Quốc Mẫu Tây Thiên, trong đó tiêu biểu nhất là lễ hội Tây Thiên được tổ chức từ ngày 14 đến 17/2 âm lịch. Ngày lễ chính vào 15/2 âm lịch thực hiện các nghi lễ: Lễ tế - lễ rước - lễ dâng hương để nhân dân đến với Tây Thiên lễ Phật, lễ Mẫu cảm nhận được công đức của Quốc Mẫu đối với quê hương, đất nước. 

Khu Trung tâm Lễ hội Tây Thiên được quan tâm đầu tư tạo diện mạo đẹp thu hút du khách

Là di tích quốc gia đặc biệt nên những năm qua, khu di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Tây Thiên được tỉnh, huyện quan tâm ưu tiên nguồn vốn, đầu tư trùng tu, tôn tạo; xây dựng, nâng cấp hạ tầng cơ sở vật chất, kỹ thuật khu trung âm văn hóa lễ hội với hệ thống đường giao thông, cầu đập qua suối, thông tin liên lạc, điện chiếu sáng; xử lý, thoát nước thải, thu gom chất thải rắn; hệ thống phương tiện vận chuyển khách bằng cáp treo, xe điện, hệ thống camera an ninh, phòng cháy chữa cháy; sân bãi đỗ xe, điểm dịch vụ ăn uống, công viên cây xanh... Cùng với đó, huyện Tam Đảo triển khai sưu tầm, nghiên cứu, kiểm kê, lập hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể, từng bước phục dựng các nghi lễ, lễ hội có liên quan đến tín ngưỡng thờ Quốc Mẫu Tây Thiên.

Giữa những ngày xuân mới, trước thềm lễ hội Tây Thiên, bước chân du khách về với Tây Thiên, nghĩ về Tây Thiên mà cảm thấy nơi đây - mảnh trời Thiên quốc lạc xuống trần gian, mọi lời ngợi ca chỉ để nói tới cái hình mà chưa nói được đủ về cái thể của trời đất mà người xưa để lại. Vẻ đẹp tâm linh đầy chất thánh thiện mà nay hội lại ở các công trình kiến trúc đã đời nối đời đắp xây đan xen trên mảnh đất thiêng ở lưng chừng núi Thạch Bàn, đưa du khách trên con đường hành hương đến với Tây Thiên không chỉ là về với Phật, với tâm thanh lòng tịnh, trên con đường từ đời vào đạo, từ trần gian về miền cực lạc, mà về với Tây Thiên là để cảm nhận được công đức của Quốc Mẫu đối với quê hương đất nước, trong tâm thức bao dung, thánh thiện được hành hương  về với cội nguồn.

Lễ dâng hương Quốc Mẫu Tây Thiên năm Nhâm Dần được tổ chức trang trọng trong điều kiện bảo đảm an toàn phòng chống dịch bệnh Covid - 19

Năm nay, do ảnh hưởng của dịch bệnh, lễ hội Tây Thiên xuân Nhâm Dần 2022 không tổ chức phần hội, chỉ tổ chức lễ dâng hương Quốc Mẫu vào ngày 17/3 (tức ngày 15/2 âm lịch). 

Ông Trần Thái Sơn, Phó Chủ tịch UBND huyện Tam Đảo cho biết, để tổ chức lễ dâng hương Quốc Mẫu Tây Thiên xuân Nhâm Dần trang trọng, thành kính, an toàn phòng chống dịch bệnh, UBND huyện Tam Đảo đã rà soát, triển khai kịch bản đã được UBND tỉnh duyệt với các nghi thức theo quy định.

Ban Quản lý Cáp treo Tây Thiên bảo đảm công tác phòng chống dịch phục vụ du khách đến với Tây Thiên

Mặc dù không tổ chức phần hội song dự kiến những ngày diễn ra lễ hội Tây Thiên vẫn có rất đông người dân, du khách tới lễ Phật, lễ Mẫu. Do vậy, việc đẩy mạnh tuyên truyền phòng chống dịch, việc bố trí lực lượng phân luồng giao thông, hướng dẫn người dân, du khách, vệ sinh môi trường… được huyện Tam Đảo chủ động triển khai để bảo đảm an toàn cho người dân, du khách khi đến với danh thắng Tây Thiên.

UBND huyện đã chỉ đạo Ban Quản lý Khu danh thắng Tây Thiên tăng cường tuyên truyền các quy định phòng chống dịch Covid -19; thường xuyên phun khử khuẩn và lau rửa bề mặt các đồ vật trong các đền. Đồng thời, lập các chốt, điểm khai báo y tế điện tử, chuẩn bị sẵn khẩu trang, nước sát khuẩn tay đặt trước các vị trí ra, vào đền; bố trí nhân viên đo thân nhiệt, nhắc nhở du khách sát khuẩn tay trước khi vào làm lễ; lắp đặt thêm 3 tủ thuốc tại 3 đền, bổ sung thêm các loại thuốc, vật tư y tế thiết yếu, nhân lực chủ động ứng phó trước các tình huống có thể xảy ra.

Là một trong những đơn vị khai thác du lịch ở Khu danh thắng Tây Thiên, Ban Quản lý cáp treo Tây Thiên thuộc Công ty cổ phần đầu tư Lạc Hồng cũng đặt nhiệm vụ an toàn phòng chống dịch Covid-19 lên hàng đầu. Bà Đặng Thị Thu Trang, Giám đốc Công ty cổ phần cáp treo Tây Thiên cho biết, cùng với tiêm đầy đủ vắc xin phòng Covid-19 cho cán bộ, nhân viên, công ty còn xét nghiệm tầm soát hằng tuần nhằm sàng lọc Covid-19, kịp thời cách ly, điều trị nếu có người mắc. Ban Quản lý Cáp treo Tây Thiên thường xuyên khử khuẩn, lau chùi khu vực nhà ga, khoang cabin cáp treo; bổ sung dung dịch rửa tay, khẩu trang, máy đo thân nhiệt để phục vụ du khách trong những ngày cao điểm; bố trí lực lượng phân luồng, tuyên truyền, hướng dẫn du khách khi đi vào bến bảo đảm khoảng cách, tránh tình trạng chen lấn, xô đẩy, ùn tắc giao thông.

Để chuẩn bị cho lễ dâng hương tưởng niệm Quốc Mẫu Tây Thiên năm 2022, đón du khách về tham quan, chiêm bái, Ban Quản lý cáp treo Tây Thiên đã tiến hành bảo trì, bảo dưỡng toàn bộ hệ thống cáp treo; chuẩn bị sẵn sàng 59 cabin với công suất tối đa 2.500 người/giờ; rà soát về an toàn kỹ thuật hệ thống xe điện, chuẩn bị các phương án chuyên chở đại biểu và du khách. Đồng thời, trang trí cảnh quan khu vực, đặc biệt là trưng bày các loài hoa đặc trưng của Tây Thiên, Tam Đảo để du khách cảm nhận được nét văn hoá riêng biệt của nơi đây. 

Theo Đức Hiền: vinhphuc.gov.vn

 

Các tin đã đưa ngày: